بیماریهای کلیه،مجاری ادراری و تناسلی
کيست کليه چيست؟
كليهها خون را از مواد زايد پاك كرده، در ضمن با عمل فيلتراسيون ادرار توليد ميكنند. همان طور كه افراد مسنتر ميشوند كيسههايي حاوي مايع به نام سيست يا كيست ممكن است در كليهها شكل بگيرند. که اينها اغلب كوچك، گرد و با جداره نازك هستند. كيستهاي كليه تقريبا هميشه خوشخيم (يا غيرسرطاني) هستند، اغلب مشكلي ايجاد نميكنند و بسياري از افراد عمر طبيعي مينمايند، بدون اين كه از وجود آنها در بدن خود اطلاع داشته باشند.
كيستهاي كليه چقدر شايع هستند؟
معمولاً كيستها هر كجاي بدن ممكن است شكل بگيرند. اما اختصاصا در كليه بيشتر ديده ميشوند. 50% افراد بالا 50 سال داراي كيست كليه هستند.
چگونه كيستهاي كليه شناسايي ميشوند؟
تقريبا تمامي آنها در بررسيهاي راديولوژيك كشف ميگردند.
مثلاً : سونوگرافي، سي تي اسكن و غيره كه براي مطالعه ساير اندامهاي بدن به كار گرفته شدهاند. به همين دليل نام ديگرآن، كيستهاي اتفاقي است چرا كه پزشك در حين بررسي ساير اندامها به طور اتفاقي آنها را مشاهده مينمايد.
حالا اگر من كيست داشته باشم، پزشك چه اقدامي خواهد كرد؟
ابتدا پزشك در مورد مشكلات احتمالي كه ممكن است كيست براي شما ايجاد كرده باشد سوالاتي خواهد كرد. مثلا اينكه درد در ناحيه پهلو داريد يا خير و يا سابقهايي از تب يا ادرار خوني را ذكر ميكنيد يا نه؟
اگر كيست شما كوچك باشد و هيج يك از شكايات فوق را نداشته باشيد به احتمال زياد اقدام درماني خاصي نيز لازم نخواهد بود. فقط ممكن است پزشك صلاح بداند 6 تا 12 ماه بعد با سونوگرافي يا سي تي اسكن اندازه يا احتمال رشد كيست را پيگيري نمايد. مجدداً يادآوري ميگردد بسياري از مردم اطلاعي از كيست كليه خود ندارند و يا اصلا" نياز به بررسيهاي اضافي يا پيگيري نخواهند داشت. اما اگر كيست كليه بزرگ يا داراي رسوبات كلسيم باشد يا درون آنها بجاي مايع از بافت سفت پرشده باشد، آن وقت به بررسي دقيقتر و احتمالا درمان جديتر نياز ميشود.
آيا جراحي براي برداشتن كيست لازم است؟
به احتمال قوي خير، بيشتر كيستهاي ساده بدون خطر بوده و نياز به جراحي ندارند. مگر اينكه كيست كليه در حال رشد، يا علايمي ايجاد كرده باشد و يا پزشك به بدخيمي يا عفوني بودن آن مشكوك گردد. لازم به يادآوری است که در نوعی، بيمار ناشی از اختلال ژنتيک، کليه ها در سنين بالای 40 سال دچار کيست های متعدد پيشرونده شده و کم کم بافت طبيعی خود را از دست می دهند، در اين حالت رژيم ها و درمان های نگهدارنده توصيه می شود.
عامل ایجاد سنگ کلیه :
مصاحبه ای با دکتر محمد یزدانی دانشیار گروه اورولوژی :
1-عدم مصرف آب – تعرق زیاد – مصرف نمک فراوان – عوامل ژنتیکی و سابقه فامیلی – مصرف داروها - تغییرات PH ادرار - رژیم غذایی - عفونت های ادراری و شغل های بی حرکت مثل کارمندان و رانندگانی که مدت زیادی ثابت روی صندلی می نشینند و همچنین مناطق جغرافیایی جز عوامل سنگ ساز هستند
اقدامات عمومی
1- مصرف مایعات فراوان بخصوص یک تا سه ساعت بعد از غذا
2- محدودیت مصرف پروتئین ها
3- محدودیت مصرف نمک ها
4- مصرف غذاهای حاوی پتاسیم
5- محدودیت مصرف غذاهای حاوی اگزلات
6- درمان عفونت های ادراری
7- محدودیت مصرف کربو هیدراتها
8- چربیهای ماهی که اسید ایکوزاپنتانوتیک موجود در روغن ماهی مفید است .
9- تغییر PH ادراری
10- عدم مصرف بعضی از داروها و مصرف داروهای دیگر
11- عدم مصرف ویتامین ها
پیشنهاد مصرف مایعات فراوان با هدف ادرار بیش از 2 لیتر در 24 ساعت که باید مصرف مایعات بیش از 3 لیتر باشد.
سنگ کلیه بیشتر در خانمها شایع است یا در آقایان چرا؟
در آقایان 2 تا 3 برابر خانمها سنگ سازی دارند که به نظر می رسد وجود هورمون مردانه تستوسترون بی تاثیر نباشد .
آب مصرفی نیاز نیست جوشیده باشد به خاطر املاح مفیدی که دارد و دربدن مصرف می شود یا اینکه سبک یا سنگین بودن آب مطرح نیست قفط بیماران سنگ ساز باید آب فراوان بنوشند حتی در شبها و بهترین زمان نوشیدن آب تا سه ساعت بعد از خوردن غذا است که هسته اولیه سنگ شروع به رسوب می کنند و سنگ سازی آغاز می شود بهتر است بگوییم مقدار دفع ادرار فرد سنگ ساز باید بیشتر از 2 لیتر در 24 ساعت باشد
مسئله دیگر شغل است ، بخصوص ، مشاغل کارمندی ، راننده ها و افراد پشت میز نشینی که تحریک ندارند و یکی از عوامل سنگ سازی بی حرکتی است که اینگونه افراد باید فعالیتهای دیگری در حین انجام وظیفه داشته باشند یا حتی در بین ساعات تحرک و مقدار مصرف مایعات را بالا ببرند.
گفت و گو با دکتر محمد علي زرگر رئيس يازدهمين کنگره انجمن اورولوژي ايران :
چاقي خطر بروز سنگ هاي کليوي را افزايش مي دهد
رئيس يازدهمين کنگره انجمن اورولوژي ايران گفت بي تحرکي و به دنبال آن چاقي و افزايش وزن خطر بروز سنگ هاي کليوي را افزايش مي دهد.
با توجه به اينکه چاقي، تشخيص و درمان سنگ کليه را با مشکل رو به رو مي کند آموزش به بيماران در جهت کنترل وزن نقش موثري در کاهش خطر بروز سنگ دارد.
وي گفت سنگ هاي کليه يکي از مشکلات شايع در بيشتر کشورهاي دنيا است و اندازه آن ممکن است از يک دانه شن تا حدود يک توپ تخم مرغي متغير باشد.
دکتر زرگر با اشاره به اينکه تغذيه و خوردن مواد پروتئيني يکي از علل بروز سنگ کليه است گفت در گذشته بيمار را از خوردن شير منع مي کردند اما امروزه ثابت شده خوردن شير به هيچ عنوان نقشي در بروز سنگ ندارد اما بايد از خوردن قرص هاي کلسيم خودداري کرد.
بطور کلي عوامل مختلفي همچون پرکاري تيروييد ، عوامل ژنتيکي ، کم تحرکي و افزايش توده بدني در بروز سنگ هاي کليوي موثر است.
علايم اين بيماري و آنچه بيمار از آن شاکي مي شود درد شديد شکم است که معمولا اين درد بصورت دوره اي رخ مي دهد و بيشتر در پهلوها و پشت ظاهر مي شود.
رئيس يازدهمين کنگره انجمن اورولوژي ايران گفت به منظور پيشگيري از بروز سنگ هاي کليه توصيه مي شود :
افراد به ميزان کافي مايعات و بخصوص آب بنوشند علاوه بر اين آب ميوه هايي که حاوي ويتامين سي هستند نيز مفيد است.
دکتر زرگر با بيان اينکه تحرک ،ورزش روزانه و پياده روي نيز مفيد است افزود ورزش و تحرک علاوه بر اينکه باعث پيشگيري از چاقي مي شود به دفع سنگ کليه هم کمک مي کند.
متن کل خبر : هر فرد در بدن خود دو كلیه به اندازه مشت فرد بزرگسال دارد كه در دو طرف ستون مهره ها و در قسمت زیرین قفسه سینه در پشت قرار دارند، اگر چه كلیه ها كوچكند ولی وظایفی پیچیده و حیاتی را انجام می دهند كه كل بدن را متعادل نگه می دارند. برای مثال كلیه ها:
- در دفع مواد زاید و مایعات اضافی كمك می كنند.
- خون را تصفیه، برخی از مواد را حفظ و برخی را دفع می كنند.
- تولید گلبولهای قرمز را تحت نظارت قرار می دهند.
- ویتامین های موثر در رشد را می سازند.
- هورمون های موثر در تنظیم فشار خون را تولید می كنند.
- در تنظیم میزان مواد مغذی ویژه در بدن مانند كلسیم و پتاسیم كمك می كنند.
چگونگی انجام كار كلیه ها
1- خون از طریق یك سرخرگ از قلب به كلیه وارد می شود.
2- خون با گذشتن از میلیون ها صافی كوچك، تمیز می شود.
3- مواد دفعی از طریق میزنای ( حالب) عبور كرده و به عنوان ادرار در مثانه جمع می گردد.
4- خون تصفیه شده از طریق سیاهرگ ها به جریان خون بر می گردد.
5- هنگامی كه مثانه پر از ادرار می شود از طریق پیشابراه ادرار از بدن خارج می شود.
كلیه ها هر 24 ساعت جمعاً حدود 200 لیتر از مایعات بدن را تصفیه و به جریان خون بازمی گردانند حدود 2 لیتر مایع به صورت ادرار از بدن دفع می شود در حالی كه باقیمانده یعنی حدود 98 لیتر به بدن باز می گردد. ادراری كه ما دفع می كنیم تقریباً ظرف مدت 1 تا 8 ساعت در مثانه ذخیره شده است.
بیماری كلیه
اگر چه كلیه ها، عضوهای كوچكی هستند ، ولی از وظایف حیاتی زیادی از جمله تصفیه نمودن مواد زاید و مایعات اضافی از خون را به عهده دارند كه در حفظ سلامتی عمومی بدن موثر است. بیماری شدید كلیه، ممكن است منجر به نارسایی كامل آن شود، كه نیازمند درمان با دیالیز یا پیوند كلیه برای جلوگیری از مرگ است . اگر چه درمانهای موثری برای بسیاری از بیماریهای كلیه وجود دارد ولی مردم هنوز نمی دانند كه بیماریهای كلیه قابل پیشگیری اند.
ده عامل اصلی بیماری كلیه
معمولاً دو علت مهم برای نارسایی كلیه ها( یا مرحله نهایی بیماری كلیه) دیابت( دیابت نوع 2 یا دیابت بزرگسالان) و فشار خون بالا وجود دارد. زمانی كه این دو بیماری با درمان مراقبت شوند، بیماری های كلیه مرتبط با آنها می توانند پیشگیری شوند یا سرعت شان كاهش یابد. داروهای موثر زیادی برای درمان فشار خون بالا وجود دارند. علاوه براین، تغییرات سلامت بخش در شیوه زندگی، مانند كم نمودن وزن و ورزش مرتب در مراقبت از فشار خون بالا و حتی پیشگیری از آن موثر است. نظارت دقیق بر قند خون در بیماران دیابتی از سایر مشكلات مانند بیماری كلیه، بیماری كرونر قلب وسكته پیشگیری می كند. زمانی كه بیماران دیابتی، همزمان به فشار خون بالا مبتلا شوند، داروهای خاصی كه بازدارنده های آنزیم تبدیل كننده آنژیوتنسین نامیده می شوند، برای حفظ عملكرد كلیه ها موثرند. سومین علت اصلی مرحله نهایی بیماری كلیه گلومرولونفریت( بیماریی كه به واحدهای تصفیه كننده كلیه بنام گلومرول ، آسیب می رساند) است . در بسیاری از حالات، علت این بیماری ناشناخته است ، اما در برخی موارد ممكن است ارثی باشد یا در اثر عفونت به وجود آمده باشد.
برخی از بیماریهای دیگری كه ممكن است بر كلیه اثر بگذارند شامل عفونت ها، سنگ های كلیوی و بیماریهای ارثی، می شوند. استفاده بیش از اندازه قرص های ضد درد یا مصرف مواد مخدر مانند هروئین می تواند به كلیه ها صدمه بزند . برخی از این بیماریها قابل درمان هستند. برخی موارد، درمان می تواند سرعت پیشرفت بیماری را كاهش و طول عمر را افزایش دهد.
مرحله نهایی بیماری كلیه زمانی رخ می دهد كه حدود 90 درصد از عملكرد كلیه از بین برود. افراد مبتلا به نارسایی كلیه ممكن است دچارتهوع، استفراغ، ضعف، خستگی، گیجی، مشكل در تمركز و از دست دادن اشتها شوند، نارسایی كلیوی با آزمایش خون و ادرار قابل پیشگیری است.
نشانه های هشدار دهنده بیماری های كلیوی و دستگاه ادراری.
1- فشار خون بالا
2- پیدایش خون با پروتئین در ادرار.
3- آزمایش كراتینین خون، بالاتر از 2/1 میلی گرم در دسی لیتر در زنان و 4/1 میلی گرم در دسی لیتر در مردان(كراتینین ماده دفعی است كه توسط كلیه های سالم از خون خارج می شود. ) در بیماریهای كلیوی ، سطوح كراتینی در خون ممكن است افزایش یابد.
4- تكرار ادرار به ویژه در شب .
5- مشكل در ادرار كردن یا ادرار درد آور.
6- تورم در چشم ها، تورم دست ها و پاها به ویژه در كودكان